TÜRSAB Belgesi Nasıl Alınır? Seyahat Acentesi Açmak İçin Adımlar

TÜRSAB belgesi, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın seyahat acentelerine verdiği işletme belgesidir ve TÜRSAB üyeliğiyle birlikte alınır. Önce şirket kurulur, Bakanlıktan acenta unvanı onayı alınır, 30 gün içinde TÜRSAB'a başvuru dosyası verilir. TÜRSAB işyerini denetler, uygun görürse Bakanlık belgeyi düzenler. Belge gelmeden acentelik faaliyetine başlanamaz. Yazı genel bilgi amaçlıdır; hukuki danışmanlık değildir.

Yasal dayanak

• 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu (mevzuat.gov.tr). Kanunun 4. maddesine göre Türkiye'de seyahat acentalığı yapmak için Bakanlıktan işletme belgesi almak zorunludur, 32. maddesine göre de her acente TÜRSAB'a üye olmak zorundadır.
• Seyahat Acentaları Yönetmeliği (Resmî Gazete 5/10/2007, sayı 26664; mevzuat.gov.tr). Yönetmelik 2010, 2021 (iki kez) ve 26/7/2024 tarihlerinde değişti. Online satış kuralları 2021'de, konaklama belge numarası doğrulama kuralı 2024'te eklendi.

Kanunda son dönemdeki önemli değişiklikler şunlar: 2020'de 7244 sayılı Kanunla işletme belgesinin Bakanlık izniyle başka bir tüzel kişiye devri mümkün hale geldi. 2024'te 7500 sayılı Kanunla, müşteriyi bilgisi ve onayı dışında alışveriş için belirli bir işletmeye götürüp karşılığında menfaat sağlayan acentenin belgesinin iptali ve beş yıl acentelik yapamaması düzenlendi.

A, B ve C grubu acente farkı

İnternette "grup sistemi kaldırıldı" diyen yazılara rastlayabilirsiniz. Güncel metinlerde gruplar duruyor: Kanunun 3. maddesi ve Yönetmeliğin 7. maddesi acenteleri üç gruba ayırıyor.

B ve C grubu acenteler kendi alanları dışındaki hizmetleri göremez; ancak A grubu bir acentenin yazılı görevlendirmesiyle onun hizmetini yürütebilir ve ürünlerini satabilir. Bu görev, A grubunun paket turunun tamamının B veya C grubuna düzenletilmesi şeklinde olamaz (Yönetmelik md. 7/3). Antalya'da yabancı turiste tekne turu, safari veya transfer satacaksanız ihtiyacınız olan grup A'dır.

Acente açma şartları

Şirket: İşletme belgesi yalnızca tüzel kişilere verilir (Kanun md. 4). Şirket ana sözleşmesinin faaliyet konusunda turizm veya seyahat acentalığı bulunmalıdır.

Ortak ve yöneticiler (Kanun md. 8, Yönetmelik md. 34): Anonim şirkette yönetim kurulu üyeleri ve temsile yetkililer, diğer şirketlerde tüm ortaklar ve temsile yetkililer için 18 yaşını bitirmiş olmak, yönetmelikte sayılan suçlardan mahkûmiyeti bulunmamak, ticari itibar bakımından yeterli olmak ve belgesiz acentelik nedeniyle cezalandırılmamış olmak aranır.

Personel (Yönetmelik md. 35): Merkez ve her şubede aşağıdakilerden birine sahip en az bir personel çalışmalıdır:

• Otelcilik ve turizm alanında meslek lisesi, ön lisans veya lisans mezuniyeti
• TÜRSAB'ın yaptığı enformasyon memurluğu yabancı dil sınavından alınan başarı belgesi
• Bakanlıktan alınmış rehber belgesi

C grubunda enformasyon memurluğu başarı belgesi de yeterlidir. Bu niteliklerden birine sahip olup acentede fiilen çalışan şirket sahibi de personel sayılır.

İşyeri (Yönetmelik md. 17): Herkesin serbestçe ulaşabileceği bir yerde olmalı. Acenta unvanını taşıyan tabela dışarıdan görülmeli. İşyeri grubuna uygun büyüklükte olmalı, telefon ve internetten işlem yapabilecek donanım bulunmalı. Aynı bağımsız bölümde birden fazla acente varsa her birinin belirgin şekilde ayrılmış kendi alanı olmalıdır. İşyerinde acentelik dışında faaliyet yürütülemez.

Teminat (Yönetmelik md. 29-30): Acente grubuna göre belirlenen kuruluş teminatı Bakanlığa verilir. Yönetmelikteki tutarlar 2007 tarihli olduğundan Bakanlık bunları yeniden değerleme oranıyla artırabiliyor. Her şube için grup tutarının yüzde 25'i ayrıca alınır. Güncel teminat, TÜRSAB üye kayıt ücreti ve aidat tutarlarını başvuru öncesinde doğrudan TÜRSAB'dan öğrenin; eski yazılardaki rakamlara güvenmeyin.

Sigorta (Kanun md. 12): Türkiye'de satılan paket turlarda acentenin iflası dahil hizmetin verilmemesi riskine karşı zorunlu sigorta yaptırılır.

Başvuru adım adım

1. Unvan başvurusu (Bakanlık). Tüzel kişi, bir dilekçe ve varsa isim tescil belgesiyle acenta unvanı almak için Bakanlığa başvurur. Unvan uygun bulunursa başvuru sahibine ve TÜRSAB'a yazıyla bildirilir (md. 8). Başvurunun durumu e-Devlet'teki "Seyahat Acentası Unvan Başvuru Sorgulama" hizmetinden izlenebilir. Unvan, mevcut bir acentenin veya belgeli bir turizm tesisinin unvanıyla aynı ya da karıştırılacak kadar benzer olamaz (Kanun md. 5).
2. TÜRSAB başvurusu (30 gün içinde). Unvan onayından itibaren 30 gün içinde şu belgelerle TÜRSAB'a başvurulur (md. 9): başvuru dilekçesi, faaliyet konusunu gösteren Ticaret Sicili Gazetesi tarih ve sayısının beyanı, ticaret sicil tasdiknamesi, unvan taahhütnamesi (Ek-1), ortak ve yöneticilerin kimlik numarası ve adli sicil beyanı (Ek-2), personel belgesi ile SGK işyeri kodu ve personelin kimlik numarası beyanı, kuruluş teminatının aslı.
3. İnceleme ve adres denetimi. TÜRSAB belgeleri inceler, adli sicil beyanını teyit eder ve bildirilen adreste işyerini denetler (md. 15-16). Eksikler bildirildiği tarihten itibaren 30 gün içinde tamamlanmazsa başvuru işlemden kaldırılır (md. 10).
4. Üye kaydı. Şartları sağlayan aday, üye kayıt ücretini ödeyerek TÜRSAB'a kaydedilir. Üyelik, Bakanlığın işletme belgesini düzenlemesiyle kesinleşir (md. 11).
5. Bakanlık incelemesi ve belge. TÜRSAB uygun gördüğü dosyayı Bakanlığa gönderir. TÜRSAB'ın ret kararına 10 gün içinde Bakanlığa itiraz edilebilir (md. 19). Bakanlık uygun bulursa işletme belgesini düzenler (md. 20).
6. Faaliyete başlama. Acente sıfatı TÜRSAB üyeliği ve işletme belgesiyle kazanılır; belge alınmadan faaliyete başlanamaz (md. 13). İşletme belgesi işyerinde görünür yere asılır, TÜRSAB'ın verdiği plaket dışarıdan görülebilecek yere takılır (md. 37-38).

Belgeden sonra: online satış ve web sitesi

2021'de eklenen kurallar acente sitesini doğrudan ilgilendiriyor (Yönetmelik md. 17):

• Online satış, belgeli işyerine bağlı olarak yapılır; ayrı bir "sadece online acente" kurgusu yoktur.
• Online satış kanallarında belge numarası ve acenta unvanı ilk açılış sayfasında, diğer sayfalarda sayfa sonunda gösterilir.
• Aynı kanalda birden fazla acentenin ürünü satılıyorsa hangi hizmetin hangi acenteye ait olduğu açıkça yazılır.
• Online kanallar Bakanlığa ve TÜRSAB'a bildirilir.
• Acente ürünleri, başka mal ve hizmetlerin satıldığı e-ticaret alanlarında satışa sunulamaz; bu alanlara yalnızca reklam verilebilir.
• 2024'ten bu yana acente, sattığı otel ve konutların belge numaralarını Bakanlık veri tabanından doğrulayıp göstermek zorundadır ve belgesiz tesis satamaz.

Belge numarasının sitede tam olarak nerede ve nasıl gösterileceğini TÜRSAB belge numarası web sitesi zorunluluğu yazımızda ayrıntılı anlattık. Turlarınıza karayolu transferi ekleyecekseniz Karayolu Taşıma Yönetmeliği'ne göre ya kendiniz D2 gibi bir yetki belgesi almanız ya da belgeli bir taşıyıcıyla çalışmanız gerekir; ayrıntılar D2 belgesi yazımızda. Sitenizden kartla ödeme alacaksanız sanal POS başvurusunda istenen vergi levhası, imza sirküleri gibi belgeleri e-ticaret için gerekli belgeler yazımızda sıraladık.

Belgesiz acenteliğin sonucu

Kanunun 29. maddesine göre belgesiz seyahat acentalığı yapanlar bulundukları yerin en büyük mülki amiri tarafından derhal faaliyetten men edilir. 30. maddeye göre ayrıca idari para cezası uygulanır. Belgesiz bir satıcıda, belgeli acentelerden istenen teminat ve paket tur sigortası güvencesi de bulunmaz. Bir acentenin belgeli olup olmadığını TÜRSAB'ın acenta arama sayfasından kontrol edebilirsiniz; misafirleriniz ve iş ortaklarınız da sizi buradan kontrol eder.

Şube, grup değişikliği ve belge devri

• Şube: Merkez için aranan şartlar şubeler için de geçerlidir (Yönetmelik md. 14). Şube açacak acente Bakanlığa bildirir ve izin alır; şubeler levha, antetli kâğıt ve kaşelerinde bağlı oldukları merkezi belirtir (Kanun md. 6). Her şube için ayrıca teminat verilir.
• Grup değişikliği: Örneğin C grubundan A grubuna geçmek için dilekçe ve yeni gruba göre teminatla TÜRSAB'a başvurulur (Yönetmelik md. 25).
• Belge devri: 2020'den beri işletme belgesi, Bakanlık izniyle, acenta unvanından bağımsız olarak başka bir tüzel kişiye devredilebiliyor. Devreden tüzel kişiye üç yıl yeni belge verilmez, devredilen unvan da on yıl başka acenteye kullandırılmaz (Kanun md. 4).
• Değişiklik bildirimi: Adres değişikliği en az on gün önce, belgedeki diğer bilgilerdeki değişiklikler 30 gün içinde Bakanlığa bildirilir (Kanun md. 10 ve 17).

Sık yapılan hatalar

• C grubu belgeyle yabancı turiste tur satmak.
• Turları genel bir pazaryerinde veya başka ürünlerin satıldığı bir e-ticaret sitesinde satışa koymak.
• Unvan onayından sonraki 30 günlük TÜRSAB başvuru süresini kaçırmak.
• Başka bir acentenin belge numarasıyla, kimin sattığını belirtmeden satış yapmak.
• Belge gelmeden "ön satış" açmak; acente sıfatı belge alındıktan sonra kazanılır.

Kontrol listesi

• [ ] Limited veya anonim şirket kuruldu, faaliyet konusunda seyahat acentalığı var
• [ ] İşime uygun grup seçildi (yabancı turiste satış için A grubu)
• [ ] Ortak ve yöneticiler Kanunun 8. maddesindeki şartları taşıyor
• [ ] Nitelikli personel ve SGK kaydı hazır
• [ ] İşyeri dışarıdan görülebilir tabelalı ve grubuna uygun
• [ ] Unvan onayı geldi, 30 günlük TÜRSAB başvuru süresi takvimde
• [ ] Güncel teminat, kayıt ücreti ve aidat TÜRSAB'dan teyit edildi
• [ ] Web sitesi ve diğer online kanallar belge numarası ve unvanla hazır, Bakanlığa ve TÜRSAB'a bildirildi

Sonuç

TÜRSAB belgesi almak, doğru grubu seçmek, şirketi ve işyerini yönetmeliğe göre hazırlamak ve unvan onayından sonraki 30 günlük süreyi kaçırmamakla ilgilidir. Belge geldiğinde ilk işlerden biri, web sitesinin ve diğer satış kanallarının yeni kurallara uygun hale getirilmesidir. Belge numarası ve unvanın tüm dillerde otomatik göründüğü, online ön ödeme alan bir site için tur acentesi web sitesi sayfamıza bakabilir veya teklif sihirbazımızla fiyat alabilirsiniz.