Domain (Alan Adı) Nedir? Nasıl Alınır, .com mu .com.tr mi?

Domain (alan adı), bir web sitesinin internetteki adresidir: tarayıcıya yazdığınız "grapyweb.com" gibi isim. Bilgisayarlar birbirini IP adresi denen sayılarla bulur; alan adı bu sayıların yerine hatırlanabilir bir isim kullanmanızı sağlar. Arka planda DNS (Alan Adı Sistemi), yazdığınız ismi sitenin bulunduğu sunucunun IP adresine çevirir.

Bu yazıda alan adının nasıl çalıştığını, nasıl alındığını, .com ile .com.tr arasındaki farkı ve güncel .tr kurallarını, domain ile hosting farkını, iyi bir isim seçmenin ölçütlerini ve en çok sorun çıkaran konuyu, yani alan adının kimin adına kayıtlı olduğunu anlatıyoruz.

Alan adı nasıl çalışır?

Bir alan adı noktalarla ayrılmış parçalardan oluşur ve sağdan sola okunur:

• Uzantı (TLD): En sağdaki parça. ".com", ".org", ".tr" gibi.
• İkinci seviye: Uzantının solundaki isim. "grapyweb.com" adresindeki "grapyweb".
• Alt alan adı: İsmin soluna eklenen parça. "blog.ornek.com" adresindeki "blog". Ayrıca satın alınmaz, alan adı sahibi istediği kadar oluşturur.

".com.tr" adresinde ise iki katman vardır: ".tr" ülke uzantısı, ".com" onun altındaki ticari kategori. Bu yüzden "ornek.com.tr" ile "ornek.com" tamamen farklı iki alan adıdır ve ayrı ayrı alınır.

Tarayıcıya adresi yazdığınızda kısaca şu olur: Tarayıcı DNS sunucularına "bu ismin IP adresi ne?" diye sorar, cevabı alır ve o IP adresindeki sunucudan sayfayı ister. Alan adınızın hangi sunucuyu göstereceğini, kayıt firmanızın panelindeki DNS ayarları belirler. E-postalarınızın hangi sunucuya gideceği de aynı yerden (MX kayıtları) yönetilir.

Uzantı türleri

.com mu, .com.tr mi?

Türkiye'deki işletmelerin en sık sorduğu soru budur. Önce güncel kuralı netleştirelim.

.tr alan adlarında güncel durum: .tr uzantılı alan adları 2022'den beri TRABİS (.tr Ağ Bilgi Sistemi) üzerinden, yetkili kayıt kuruluşları aracılığıyla tahsis ediliyor. TRABİS'in resmi sitesindeki bilgiye göre .com.tr alan adları artık belgesiz ve "ilk gelen ilk alır" kuralıyla veriliyor; ilk geleni belirlemede başvurunun TRABİS'e ulaştığı zaman esas alınıyor. Yani .com.tr almak için eskisi gibi marka tescil belgesi, ticaret sicil gazetesi ya da vergi levhası sunmanız gerekmiyor. Bununla birlikte başvuru formundaki bilgiler tam ve doğru olmak zorunda; yanlış bilgi verildiği tespit edilirse tahsis iptal edilebiliyor.

Bir güncelleme daha: 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7590 sayılı Kanun ile internet alan adlarının yönetimine ilişkin yetki Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'ndan Siber Güvenlik Başkanlığı'na devredildi (TRABİS, Hakkında sayfası). Başvuru yöntemi sizin açınızdan değişmedi: işlemler yine yetkili kayıt kuruluşları üzerinden yapılıyor.

TRABİS kurallarından alan adı sahibini ilgilendiren birkaç nokta daha:

• .tr alan adları bir defada en az 1, en fazla 5 yıl için tahsis ediliyor.
• Kayıt kuruluşu, süre bitmeden en az 3 ay önce sizi e-postayla bilgilendirmek zorunda.
• İsim yalnızca a-z harfleri, rakamlar ve tireden oluşabiliyor; 2-63 karakter olmalı, tireyle başlayıp bitemiyor.
• 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nun 34. maddesi gereği internet alan adları haczedilemiyor.

Hangisini seçmeli?

Pratik önerimiz: Türkiye'deki müşteriye satış yapıyorsanız iki uzantıyı birden alın, birini asıl adres yapın, diğerini 301 yönlendirmeyle ona bağlayın. Antalya'da yabancı misafire hizmet veren bir otel, tur acentesi veya emlak ofisiyseniz .com'u asıl adres yapmak genellikle daha doğal durur.

Domain ile hosting arasındaki fark

İki kavram çoğu zaman aynı paket içinde satıldığı için karıştırılır.

Adresiniz aynı kalırken binayı değiştirebilirsiniz: alan adınızı bir firmada tutup sitenizi başka bir sunucuya taşımak mümkündür. Hosting türlerini ve seçim ölçütlerini hosting seçimi nasıl yapılır yazısında anlattık. Alan adı ve sunucu hazır olduktan sonra adresin "https" ile güvenli açılması için bir SSL sertifikası da gerekir; ayrıntısı SSL sertifikası nedir yazısında.

Alan adı nasıl alınır? Adım adım

1. İsim listesi çıkarın. Markanızı, varsa sektör ve şehir kelimesini içeren 3-5 aday yazın.
2. Müsaitliği sorgulayın. Kayıt firmalarının arama kutusundan veya .tr için TRABİS'in alan adı sorgu sayfasından kontrol edin.
3. Marka çakışmasını kontrol edin. Başkasının tescilli markasını içeren bir isim, ileride uyuşmazlık ve iptal riski taşır. Türk Patent ve Marka Kurumu'nun marka araştırma hizmetinden ön kontrol yapabilirsiniz.
4. Kayıt firmasını seçin. Yenileme fiyatını (ilk yıl indirimini değil), panel kullanımını, DNS yönetimini ve desteği karşılaştırın. .com.tr için firmanın TRABİS yetkili kayıt kuruluşu ya da onun bayisi olması gerekir.
5. Sahip bilgisini doğru girin. Alan adı kişisel kullanım değilse firmanızın unvanıyla, şirketin kalıcı bir e-posta adresiyle kaydedin.
6. Süreyi ve otomatik yenilemeyi ayarlayın. Birkaç yıllık kayıt ve otomatik yenileme, unutulma riskini azaltır.
7. Güvenlik ayarlarını açın. Transfer kilidini ve hesabınızda iki adımlı doğrulamayı etkinleştirin.
8. DNS'i yönlendirin. Alan adını hosting sunucunuza ve e-posta servisinize bağlayın.

İyi bir alan adı seçmenin ölçütleri

• Kısa ve söylenebilir olsun. Telefonda bir kez söylendiğinde doğru yazılabilmeli.
• Türkçe karakter kullanmayın. "ş, ğ, ı, ü" içeren adresler hem yazımda hem e-posta adreslerinde sorun çıkarır. "güneş" yerine "gunes" kullanın.
• Tireyi ve rakamı zorunlu değilse kullanmayın. "antalya-oto-kiralama-24" gibi adresler akılda kalmaz ve sözlü aktarımda hata yaratır.
• Markanızla uyumlu olsun. Tabelanızdaki isim ile alan adınız aynı olursa müşteri tahmin ederek bulabilir.
• Anahtar kelime yığını yapmayın. Alan adında kelime geçmesi sıralamayı tek başına belirlemez; markanızı yansıtan bir isim uzun vadede daha değerlidir.
• Yaygın yazım hatalarını düşünün. Çok sık yanlış yazılan bir isimse, yanlış yazımını da alıp asıl adrese yönlendirmeyi değerlendirin.
• Sosyal medya kullanıcı adlarıyla uyumlu olsun. Aynı isim Instagram ve diğer hesaplarda da boşsa tutarlılık sağlarsınız.

En büyük risk: alan adının ajansın ya da çalışanın adına kayıtlı olması

Yıllar içinde en çok karşılaştığımız sorun teknik değil, sahiplikle ilgili. Senaryo genelde şöyle gelişiyor: Siteyi yapan firma alan adını kendi hesabında, kendi adına kaydediyor. Yıllar sonra firmayla yollar ayrılıyor ya da firma kapanıyor. İşletme, alan adının kendisine ait olmadığını o gün fark ediyor. Benzer bir durum, alan adını kendi kişisel e-postasıyla kaydeden ve sonra işten ayrılan çalışanda da yaşanıyor.

Bunun sonuçları ağırdır: Sitenizi taşıyamazsınız, e-postalarınız karşı tarafın kontrolündedir, yenileme yapılmazsa alan adı düşer ve başkası tarafından alınabilir. Yıllarca biriken Google sıralamanız ve müşterinin bildiği adres kaybolur.

Kendinizi korumak için:

• [ ] Kayıt firması panelinde "sahip" (registrant) olarak firmanızın unvanı mı yazıyor?
• [ ] Sahip e-posta adresi şirketin kalıcı bir adresi mi (bir çalışanın kişisel adresi değil)?
• [ ] Kayıt firması paneline kendi kullanıcı adınız ve şifrenizle girebiliyor musunuz?
• [ ] Transfer kodunu (EPP/auth kodu) talep ettiğinizde alabiliyor musunuz?
• [ ] Bitiş tarihini biliyor musunuz, otomatik yenileme açık mı?
• [ ] Sözleşmenizde alan adının size ait olduğu ve talep edildiğinde devredileceği yazıyor mu?

Bu sorulardan birine "hayır" ya da "bilmiyorum" diyorsanız, sitenizi yapan firmadan yazılı olarak sahip bilgisini ve transfer kodunu isteyin. Alan adını başka bir kayıt firmasına taşımak isterseniz adımları domain transferi nasıl yapılır yazısında anlattık.

Grapyweb olarak paketlerimizde alan adını her zaman müşterimizin ya da firmasının adına kaydediyoruz; transfer kodunu istendiği an iletiyoruz. İlk yıl alan adı, hosting ve SSL paket fiyatına dahil.

Süre dolarsa ne olur?

Yenilemeyi kaçırmak sanıldığından sık yaşanıyor, çünkü hatırlatma e-postaları çoğu zaman artık kullanılmayan bir adrese gidiyor.

.com ve diğer genel uzantılarda: ICANN'in Süresi Dolmuş Kayıtları Kurtarma Politikası'na göre kayıt firması, bitişten yaklaşık bir ay ve bir hafta önce olmak üzere en az iki hatırlatma göndermek zorunda. Süre dolunca site ve e-posta durur. Kayıt firmasına göre değişen bir ek sürede normal yenileme yapılabilir. Alan adı silindikten sonra 30 günlük bir kurtarma dönemi (Redemption Grace Period) başlar; bu dönemde alan adı genellikle normalden yüksek bir ücretle geri alınabilir. Bu süre de geçerse alan adı herkesin kaydına açılır.

.tr uzantılarında: Kayıt kuruluşu bitişten en az 3 ay önce bilgilendirme yapmakla yükümlü. Yenileme bu süre içinde yapılmalı; süre geçerse alan adı yeniden tahsise açılabilir. TRABİS'in sitesinde yeniden tahsise açılan alan adlarının listesi yayımlanıyor.

Süresi geçmiş alan adlarını takip edip hemen kaydeden ve sonra yüksek fiyatla geri satmaya çalışan kişiler var. En basit önlem: otomatik yenilemeyi açmak, kayıt e-postasını şirketin kalıcı bir adresi yapmak ve bitiş tarihini takvime yazmak. Bakım hizmeti alıyorsanız alan adı ve SSL bitiş tarihlerinin takibi de bu kapsamda olmalı; bizim bakım ve barındırma hizmetimizde bu takip standart.

Sık yapılan hatalar

• Alan adını sitenizi yapan firmanın ya da bir çalışanın adına kaydettirmek.
• Kayıt e-postası olarak kişisel veya artık kullanılmayan bir adres vermek.
• İlk yıl indirimine bakıp yenileme fiyatını sormamak.
• .com alıp .com.tr'yi boş bırakmak, sonra rakibin ya da bir aracının almasıyla karşılaşmak.
• İki uzantıda aynı siteyi ayrı ayrı yayınlamak (yönlendirme yerine kopya içerik; bu SEO açısından da gereksiz bir karışıklık yaratır).
• Transfer kilidini ve iki adımlı doğrulamayı açmamak.
• Bitiş tarihini bilmemek.